Muallif: Shodiyev S.E.
Chop etilgan yil: 2026
Nashriyot: SamDCHTI
Chop etilgan shahar: Samarqand
Shodiyev S.E. “Matn lingvistikasi” / “Лингвистика текста” / “Text linguistics”.
Annotatsiya
Mazkur o‘quv qo‘llanma lingvistika, filologiya, tarjimashunoslik va turdosh yo‘nalishlarda tahsil olayotgan talabalar uchun matn lingvistikasiga oid tizimli hamda nazariy jihatdan asoslangan kirish kursini taqdim etishga mo‘ljallangan. Unda matn va diskursni o‘rganishga doir klassik nazariy asoslar hamda zamonaviy yondashuvlar birlashtirilgan bo‘lib, strukturaviy, funksional, kognitiv va pragmatik nuqtayi nazarlar uyg‘un holda yoritilgan. Qo‘llanmada matnning tekstuallik standartlari, kogeziya va kogerentlik mexanizmlari, axborot tuzilishi, referensiya va deyksis masalalariga alohida e’tibor qaratiladi. Shuningdek, matn tipologiyasi va janrlar, matnlarni tasniflash mezonlari ham keng yoritilgan. Matnni talqin qilish jarayonida kontekst va pragmatikaning o‘rni ham atroflicha tahlil qilinadi.
Qo‘llanmada matn lingvistikasining shakllanish va rivojlanish bosqichlari, uning tadqiqot obyekti va asosiy ilmiy muammolari batafsil tahlil qilinadi. Matn va gapning o‘zaro munosabati hamda matnning kommunikativ birlik sifatidagi tabiati izohlanadi. Matnning asosiy standartlari, jumladan, kogeziya, kogerentlik, intensionallik, situativlik, akseptabellik va informativlik masalalari yoritiladi.
Shuningdek, matn grammatikasi, grammatik va leksik bog‘lovchi vositalarning matn hosil qilishdagi o‘rni ko‘rib chiqiladi. Qo‘llanmada matn semantikasi va ma’no hosil bo‘lish mexanizmlari ham tahlil etiladi. Matnlardagi axborot tuzilishi, referensiya va deyksis hodisalari zamonaviy lingvistik yondashuvlar asosida o‘rganiladi. Matn tipologiyasi, matn turlari va janrlarining lingvistik xususiyatlariga alohida e’tibor qaratiladi. Nazariy ma’lumotlar turli matn namunalari orqali mustahkamlanadi.
Qo‘llanma magistrantlarning ilmiy-tadqiqot faoliyatini rivojlantirishga ham xizmat qiladi. Mazkur nashr lingvistika, filologiya va matn tahlili bilan shug‘ullanuvchi tadqiqotchilar uchun ham foydalidir.
Аннотация
Данное учебное пособие предназначено предназначено для систематического и теоретически обоснованного введения в лингвистику текста для студентов, обучающихся по направлениям лингвистика, филология, переводоведение и смежным специальностям. В пособии объединены классические теоретические основы и современные подходы к изучению текста и дискурса, сочетающие структурный, функциональный, когнитивный и прагматический аспекты анализа. Особое внимание уделяется стандартам текстуальности, механизмам когезии и когерентности, информационной структуре текста, референции и дейксису. Кроме того, подробно рассматриваются вопросы жанровой классификации и типологии текстов. Значительное место отводится анализу роли контекста и прагматических факторов в интерпретации текста.
Особое внимание уделяется понятию текста, его признакам и основным исследовательским проблемам. Анализируется соотношение текста и предложения как единиц коммуникации. Подробно освещаются стандарты текстуальности, включая когезию, когерентность, интенциональность, ситуативность, приемлемость и информативность. Рассматриваются вопросы грамматики текста и роль грамматических и лексических средств в организации текстового пространства. Значительное место отводится семантике текста и механизмам формирования смысла.
В пособии анализируются информационная структура текста, а также явления референции и дейксиса. Отдельная глава посвящена типологии текстов, их видам и жанровым особенностям. Теоретические положения сопровождаются примерами и практическими заданиями. Пособие способствует развитию исследовательских и аналитических навыков магистрантов.
Издание будет полезно студентам, преподавателям, аспирантам и всем специалистам, занимающимся проблемами текстового анализа и современной лингвистики.
Abstract
This manual, titled "Text Linguistics", The present manual is designed to provide a systematic and theoretically grounded introduction to text linguistics for students of linguistics, philology, translation studies, and related disciplines. It brings together classical theoretical foundations and contemporary approaches, combining structural, functional, cognitive, and pragmatic perspectives on text and discourse. Special attention is paid to the standards of textuality, mechanisms of cohesion and coherence, information structure, reference and deixis, genre and text typology, as well as the role of context and pragmatics in text interpretation.
Particular attention is paid to the concept of text and its distinction from the sentence as a unit of communication. The book examines the standards of textuality, including cohesion, coherence, intentionality, situationality, acceptability, and informativity.
It also explores the role of grammatical and lexical devices in the organization of texts. Issues related to text semantics and meaning construction are analyzed from contemporary linguistic perspectives. The information structure of texts and the functions of reference and deixis are discussed in detail.
The manual further introduces the typology of texts, text types, and genres, highlighting their linguistic characteristics. The textbook can also serve as a useful resource for researchers and specialists interested in discourse studies, text analysis, and modern linguistics.